Gárgideaddji hállan
Gárgideaddji hállan lea gulahallanváddu mii váikkuha dasa movt muhtin ovdanbuktá iežas njálmmálaččat. Dávjá bivdojuvvo olmmoš geardduhit iežas dahje hupmat njoazibut, daningo dat mii daddjojuvvo sáhttá leat ipmirmeahttun.
Hvordan oppdage løpsk tale?
Dersom du opplever at et barn snakker fort, mumler og ofte er vanskelig å forstå, kan det være løpsk tale. Her er noen råd for både å oppdage og kartlegge kommunikasjonsvansken.
Gárgideaddji hállama birra
Gárgideaddji hállan lea gulahallanváddu mii váikkuha dasa movt muhtin ovdanbuktá iežas njálmmálaččat. Olmmoš geas lea gárgideaddji hupman, hupmá dávjá menddo jođánit, boatkanaddá, muđalda dahje sus leat váttisvuođat čielgasit dadjat sániid. Dat maid olmmoš dadjá, sáhttá leat eahpeorganiserejuvvon. Dát sáhttá dahkat gulahallama váttisin, sihke dan olbmui gii hupmá, ja sidjiide geat guldalit. Dávjá bivdojuvvo olmmoš geardduhit iežas dahje hupmat njoazibut, daningo dat mii daddjojuvvo sáhttá leat ipmirmeahttun.
Fuomáš ahte sárgosat eai dárbbaš leat olles áigge.
Gárgideaddji hállama dábáleamos mearkkat leat:
- Menddo jođánis dahje jeavddahis hupmanleaktu, mii dahká ahte hupman muhtomin ii leat áddehahtti
- Sániid ja stávvaliid guođđin dahje álkidahttin (omd. “appelsiidna” šaddá “pelsiidna”)
- Eahpedievaslaš cealkagat ja eahpelunddolaš bottut (omd. “Lávvordaga… mun ja mu ustibat vuolgit… kinoi”)
- Váttisvuohta doalahit dárkilis artikulašuvnna go hupmanleaktu lassána
- Deavddasániid (omd. “um,” “uh”), geardduhemiid (omd. “sáht-sáht-sáhtát”) ja mahkaluššamiid lassánan geavaheapmi
Sekundára mearkkat sáhttet leat:
- Váttisvuohta lohkat jitnosit áddehahtti vugiin
- Eahpečielga čála
- Váttisvuohta čilget movt ieš vásiha njuovžilishupmanváttuid
- Váttisvuohta váldit earáid oaidninsaji ságastallamiin ja gaskkalduhttá dávjá
Mánát geain lea gárgideaddji hupman, sáhttet vásihit ahte earát ipmirdit sin boastut, erenoamážit dakkár dilálašvuođain goas sii hupmet friddja dahje spontána. Dáinna sii sáhttet duššastuvvat, ja muhtomin sii sáhttet válljet ahte eai huma ollenge. Skuvllas dát sáhttá dagahit ahte lea váttis oassálastit oahpahussii, searvat ságastallamiidda dahje ipmirdit earáid. Muhtin mánát soitet jurddašišgoahtit negatiivvalaččat iežaset hupmama ektui, ja dat sáhttá váikkuhit sin oahppanbohtosiidda. Danne lea árraveahkki dehálaš vai váttisvuođat eai šatta stuorábut go dárbbašit.
Ressurser og verktøy
Aistton dat gárgideaddji hállan: dieđut ja oaidninsajit
Diehtočálus muitala mii gárgideaddji hállan lea. Dat lea oaivvilduvvon geavaheddjiide ja fágaolbmuide vai váddu šaddá eanet dovddusin.
Ruhtabursamuitalus
Bájuhangeahččaleapmi gárgideaddji hállama kártemii.
Gárgideaddji hállama iskanlistu – PCI
Skrinenávnnas mii sáhttá predikeret vejolaš gárgideaddji hállama.
Har du noen spørsmål?
Hos spør oss-tjenesten kan du drøfte og få råd i spesialpedagogiske spørsmål. Vi retter oss først og fremst mot PP-tjenesten, men du kan også ta kontakt om du jobber i barnehage eller skole. Er du foresatt, kan vi hjelpe deg med å finne fram i det spesialpedagogiske støttesystemet.