Mahkkulibme

Mahkkulibme l báhkomotorihkalasj váddo mij åvddån boahtá hållama ájggomahtes ganugibmen jali hållamboarkkan. Dá máhtti liehket jienaj jali bágoj gærddádime, jienaj guhkedime jali jus jiena buododuvvi ja ij boade jiedna. Moaddásijda l mahkkulibme aj ájádusáj ja dåbdoj birra – dagu ballo sáhkadit, iehpesihkarvuohta ja hállo visses bágojt jali dilijt garvvet.

Mahkkulibme álggá álu gå mánná l guovte- ja vidájage gaskan – mánájgárddeálldarin, gå giellaåvddånibme l buoragit jådon. Suláj 10 % mánájs vásedi mahkkulimev muhtem ájgegávdan, valla ienemus mánájn dat gáhtu ájge bále. Suláj 1 % joarkká mahkkulit nuorravuoda- ja ållessjattuga álldarin.

Moatten mánán la ájgegávdda “hållambårkaj”, mij la ållu dábálasj ja oasse dábálasj giellaåvddånimes. Mahkkulime merka li duola degu bágo moaddi ja tjielggasit boarkkiduvvi, rubbmelasj rahtjam gå mánná gæhttjal sáhkadit, jali mánná sjaddá diedulattjan ja asjmen. Nágin máná åvddånahtti aj duodde labudallamijt dagu oajvev risstit jali jut diehko tjavggiduvvi.

Muhtemijda l mahkkulibme dåssju báhkomotorihkalasj hásstalus. Iehtjádijda dat máhttá vájkkudit oassálasstemij, iesjluohtádussaj ja sosiála doajmmamij iehtjádij siegen. Ulmutja gudi mahkkuli, máhtti sáhkadimes garvvegoahtet, gæssádit  dåjmajs jali ballat dilijs ma njálmálasj oassálasstemav gájbbedi – dagu jieddnát låhkåt jali åvddånbuktet. 

Mahkkulibme vájkkut dåssju njálmálasj tjehpudagájda, ij máhtudahkaj låhkåt, tjállet, riekknit jali digitála ræjdojt adnet. Oahppe gudi mahkkuli, máhtti huoman garvvet oassálasstemis njálmálasj dåjmajda jali åvddånbuktemijda. Siján la rievtesvuohta hiebadibmáj – duola degu e dárbaha jieddnát låhkåt jali bessat unnep juohkusijn sáhkadit. 

Gåktu åhpadiddje oahppev duostut ja gåktu oahppe ietjas skåvllåbiejvev oadtju hiebaduvvam, máhttá ålov merkahit oahppijda gudi mahkkuli. Mahkkulibme skåvlån la åbbålasj ressurssabielle mav dån åhpadiddjen máhtá adnet oahppij siegen. 

Moattegielak ulmutjijn li álu iesjguhtiklágásj hållambårka ma ienemus dáhpádusájn li luondulattja ja ma mijájn li duolloj dálloj. Da máhtti duola degu liehket båttå, gådnama, bágoj ja moallánahkkoj ådåsit hábbmima ja gærddádime. Muhttijn li dá hållambårka mahkkulime muoduga – duola degu stávvalisájt ja avta stávvalis bágojt gærddot. Dat ij dárbaha huoman merkahit ulmusj mahkkul. Dákkár hållambårka máhtti tjuodtjelit gå ulmusj målssu moatte gielaj gaskan, ájnnasit jus ij divna gielajt sæmmi buoragit háldada. Sæmmi båttå l ájnas mujttet moattegielaga aj mahkkuli. Dakkár dilijn dábálattjat mahkkul divna gielajn majt ulmusj adná. Jus mahkkulimes mårås, de bierri logopieda kárttit goappátjijt (jali divna) gielajt majt ulmusj hoallá.