Skuvlačála

Skuvlačála lea álkes čállinprográmma mas lea sámegielat jietnasyntesa (teavsttas hupmamii). Go boallobeavddis deaddilat bustávaid, de gullo bustávvajietna. Go deaddilat sátnegaskaboalu, de dadjá hupmansyntesa sáni maid leat čállán, ja olles cealkaga gaskamearkka bokte (ii fal rihkku). Sánit merkejuvvojit ivnniin dađistaga go hupmansyntesa lohká olles teavstta maid leat čállán, vai mánnái lea álkit čuovvut teavstta logadettiin.

Lea maid vejolaš neahtas viežžat sámegielat teavsttaid ja liibmet sisa appii, de lohká hupmansyntesa dan teavstta. Dat lea sihke doarjjan ja buorre lohkanstrategiija ohppiide geat rahčet lohkamiin.

Ovddidan sámegillii: Karin Ohlis, Sámi erenoamášpedagogalaš doarjalus (SEAD), Sámi lohkanguovddáš, Specialpedagogiska skolmyndigheten Ruoŧas.

Appa heive buot ohppiide, muhto erenoamážiid sidjiide geain leat lohkan- ja čállinváttisvuođat.

• Riektačállin ja sátneevttohusat
• Lohkanleavttu sáhttá heivehit
• Veahkkelinját, giehtačállin hárjehallamii
• Bustávaid sturrodaga ja ivnni sáhttá rievdadit
• Hupmansyntesa
• Skuvlačála doaibmá maid eará appaiguin, omd. Dropbox, Evernote ja Google drive
• Sáhttá čálihit hárjehallanárkkaid mas leat veahkkelinját, giehtačállin hárjehallamii.
• Giella: Davvisámegiella

Go mánná galgá oahppat lohkat de ferte vuos ipmirdit ahte sáni sáhttá juohkit jietnadagaide, ja ahte jietnadagaid galgá geassit oktii sátnin. Lohkan ja čállinoahpahusas lea dehálaš fuomášuhttit makkár jietnadagat bustávain leat. Skuvlačála appas gullo dušše bustáva jietnadat, ii ge bustáva namma. Dainna lágiin beassá mánná vásihit ja visualiseret jietnadaga/fonema ja bustáva/grafema oktavuođa.

Skuvlačála lea buorre reaidu lohkanmetodihkas, Čállit lohkamii boallobeavdejiena ja hupmansyntesa bokte (Å skrive seg til lesing med talende tastatur, STL +). STL + metodihkka nanne giellaovdáneamis gálggaid mat leat vuođđun lohkan – čállinovdáneapmái. Erenoamážit gielalaš diđolašvuođa, mii lea dehálaš go mánná galgá oahppat jiena ja bustáva hámi oktavuođa (fonema ja grafema ovttastumi).

Čállinprográmmas lea giehtačála, vai galgá álkit oahppat dovdat ja čállit giehtačállojuvvon bustávaid. Sáhttá maid ráhkadit ja čálihit olggos hárjehallanárkkaid mas leat veahkkesázut giehtačállin hárjehallama váste.

Bustávain lea seamma hápmi go giehtačállagis. Hupmansyntesa lohká bustávvajietnadagaid seammás go čálát. Go deaddilat sátnegaskaboalu de dadjá olles sáni maid leat čállán. Go gaskamearkka bijat de lohká olles cealkaga maid leat čállán. Sáhtát maid merket osiid dahje olles teavstta, ja deaddilit skájanasa, nu ahte lohkansyntesa lohká merkejuvvon teavstta.

Čállinčujuhusat čájehit movt bustávaid galgá riekta čállit gieđain. Dat guoská maid loguide gaskal 0-9.

Álgolohkanoahpahusas sáhttá geavahit appa bustávaid oahpahallamis, ovdamearkka dihte čállit sániid dahje cealkagiid main lea dihto bustávvajietnadat. Dieinna lágiin lea vejolaš heivehit oahpahusa ohppiid dásiid mielde. Appa sáhttá geavahit buot čálalaš fágain skuvllas.

Teavstta sáhtát juogadit juogo e-boastta dahje eará appaid bokte, čálihit dahje vurket Google drive, dahje eará balvii.

iPadas lea vejolaš viežžat gova govvaarkiivvas dahje kámeras. Govva boahtá bajimussii dokumeanttas. Sáhttá dušše ovtta gova ain hávális bidjat. Vuosttaš govva sihkkojuvvo jus ođđa govva boahtá sadjái. iPadas ferte “snarveier” leat aktiverejuvvon. (Innstillinger -generelt-Tastaturer- snarveier).

Geahča video dás bajábealde.