Ietjá ja lasseguládallam (ILG)

ILG la ietjá ja lasse guládallama oanádus. ILG la sijáj giella gudi ållåsit jali muhtem mudduj vájlluji doajmme hållamgielav. Ulmme l ulmusj bæssá åvddånbuktet sávadusájt, dárbojt, ájádusájt ja dåbdojt, ja sosiála dåjmajda ja oahppamij oassálasstet. ILG:aj gulluji divna guládallamvuoge ma doarjju jali båhti hållama sadjáj. Dá máhtti liehket mimihkka ja vuosedimlabudallama, viehkkegiella, taktijla merka ja symbåvlå, gráfalasj symbåvlå ja tjála. 

ILG hiehpá divnajda gejn li hásstalusá sáhkadit, vájku man vuorrasa li. Dát máhttá liehket diagnåvså riegádimes, dagu cerebral parese, autissma, iesjguhtiklágásj syndråvmå, doajmmahieredime jali vihke majna ij la riegádam. ILG:a dárbbo máhttá liehket gasskabåddåsasj jali stuoves. Nágina adni ILG duodden sáhkadibmáj, iehtjádijda vas la dát ájnnasamos guládallamvuohke.

Máná, oahppe ja ållessjattuga gudi ållåsit jali muhtem mudduj vájlluji doajmme hållamav, galggi bessat adnet ILG ja dárbulasj åhpadusáv oadtjot gåktu ILG:av adnet. Dát guosská sihke mánájgárdijda, vuodoskåvllåj ja joarkkaskåvllåj ja ållessjattugij åhpadussaj. Rievtesvuohta vuododuvvá mánájgárddelága § 39, ja åhpaduslága § 11-12 ja § 19-7 baktu. 

Guládallam la vuodon divna oahppamij ja váj bæssá sæbrrat ja oassálasstet sebrudahtte aktijvuodajda. Gå mánájn ja oahppijn ållåsit jali muhtem mudduj vájllu doajmme hållam, de soajttá ålgoduvvi. ILG baktu bæssá giellaj, sihke dádjadit ja dádjaduvvat. ILG baktu bæssá vájkkudit ietjas árggabæjvváj, máhtov vuosedit, rádnajt oadtjot ja oassálasstet ståhkamij, dåjmajda ja bargojda. ILG vájkkut giellaåvddånibmáj, kognitijva åvddånibmáj ja psykososiála soapptsomij. Ietjá bágoj javladuvvam, ILG la tjåvda oahppamij ja oassálasstemij. 

Álggit nav árrat gå máhttelis, ILG:av oahppabihtit gå dav adnebihtit árggabiejven. Álggit sierralágásj dilij gå ulmusj la måvtåstuhteduvvam guládalátjit. Dánna l sáhka guládallamav fállat – ij tjehpudagájt vuorddet.

ILG:an li iesjguhtiklágásj háme, ja dajt hæhttu válljit dan milta mij aktugasj ulmutjij hiehpá. Nágin ILG-addne åvddånbukti ietjasa rumájgiela ja vuosedimlabudallamij baktu. Nágina adni viehkkegielav, taktijla merkajt, taktijla symbåvlåjt, gráfalasj symbåvlåjt jali tjálli páhppárij jali hållammasjijnnaj. Moattes adni iesjguhtiklágásj ILG-hámijt dárboj jali d Vuojŋamvihke majna ij la riegádam 

ile milta. 

Vádna máhtudahka ja iehpesihkarvuohta guládallamguojmij gaskan, jali jus guládallamviehkke ij gávnnu, máhttá hieredit buorre ILG anov. Akta sivva máhttá liehket guládallamguojme e háldada ILG-addne guládallamvuogev. Ietjá sivva máhttá liehket guládallamviehkke l “vuossan” jali adnuj váldeduvvá dåssju sierralágásj dilijn. Goalmát sivva máhttá liehket li vuollegis vuorddemusá ILG-addnáj. Jus galggá vuorbástuvvat, de hæhttu jáhkket ulmutjin la juojddá javllat – ja árvvo l gulldalit.