Bohciidan vuoiŋŋašvihki
En ervervet hjerneskade er en skade i hjernen som oppstår i løpet av livet, og som ikke er medfødt. En ervervet hjerneskade kan påvirke barn og elevers muligheter for å lære, utvikle seg og delta i samfunnet.
Tilrettelegging for elever med ervervet hjerneskade
Dette er et innføringskurs for deg som er lærer i barneskolen og har en elev med en ervervet hjerneskade. Her får du innsikt i noen av utfordringene eleven din kan ha som følge av skaden sin, og hvordan du som lærer kan tilrettelegge best mulig.
Bohciidan vuoiŋŋašvigi birra
Bohciidan vuoiŋŋašvihki lea vihki vuoiŋŋamaččain mii lea boahtán riegádeami maŋŋel – namalassii maŋŋel go muhtun áigodaga lea dábálaččat ovdánan. Vihki sáhttá leat boahtán dávdda (dego vuoiŋŋaščaskkástaga dahje infekšuvnna) dahje olggobeale váikkuhusaid (dego lihkohisvuođaid dahje gahččama) geažil. Dat sáhttá čuohcat buot ahkásaš mánáide, ja váikkuhit sihke ovdáneapmái, oahppamii ja oassálastimii árgabeaivvis.
Vihki sáhttá leat geahpas, mearálaš dahje duođalaš. Movt dat váikkuha mánnái, lea dan duohken man viiddis vihki lea, makkár oassái vuoiŋŋamaččain lea čuohcan ja man boaris mánná lei go dat dáhpáhuvai. Muhtin čuovvumušat fuomášuvvojit dakkaviđe, earát fas šaddet čielgaseabbon go gáibádusat lassánit.
Vuoiŋŋašvihki sáhttá dagahit sihke oinnolaš ja oaidnemeahttun váttuid. Mánná sáhttá ovdamearkka dihte oažžut hástalusaid:
- áicilvuođain, muittuin dahje gielain
- dovdduiguin ja láhttemiin
- motorihkain ja lihkademiin
- oainnuin dahje guluin
- energiijadásiin ja sávrodagain (vuoiŋŋašváibasat /fatigue)
Máŋgasat vásihit ahte mánná ii “gierdda seamma ollu” go ovdal. Son sáhttá ovdamearkka dihte váibat dábálaš skuvlabeivviin dahje dárbbašit bottuid, suddjema dahje molssaevttolaš vugiid oassálastit.
Mánát geain lea bohciidan vuoiŋŋašvihki, dárbbašit oadjebasvuođa, struktuvrra ja heivehuvvon doarjaga – sihke fágalaččat ja sosiálalaččat. Dasa sáhttet gullat:
- buorit vuoiŋŋastan- ja boddorutiinnat
- oahppobirrasa ja sisdoalu heiveheapmi
- geavahit molssaevttolaš gulahallanvugiid (nugo govaid dahje MLG)
- fysalaš heiveheapmi lihkadanváttisvuođaid oktavuođas
- ovttasbargu ovddasteddjiiguin ja dearvvašvuođabargiiguin
Lea maid dehálaš addit mánnái hálddašeami vásáhusaid, ja doarjut searvadahttima stoahkamis ja sosiála doaimmain.
Váttisvuođat sáhttet rievdat dađistaga go mánná stuorru, iige visot soaitte oidnot dakkaviđe. Danne lea jeavddalaš čuovvoleapmi ja heiveheapmi dehálaš – maiddái máŋga jagi maŋŋel vigi. Mihttomearrin lea ahte mánná ovdána viidáseappot, oahppá nu bures go vejolaš ja oassálastá árgabeaivái iežas eavttuiguin.
Opplæringa blei vegen tilbake etter hjerneskade
For tre år sidan vart John Inge (19) utsett for ei alvorleg motorsykkelulykke. No kjempar han kvar dag, saman med eit lag av støttespelarar, for å komme tilbake dit han var.
Ressurser og verktøy
Beroštumiid kárten – oahppama ja loaktima várás
Kártenskovvi mainna gávdná buriid doaimmaid mánáid ja nuoraid oahppamii ja loaktimii.
Kurs og kompetanse
Tilrettelegging for elever med ervervet hjerneskade
E-læringskurs for barneskolelærere med elever som har ervervet hjerneskade. Få innsikt og tips til tilrettelegging.
Trenger du spesialpedagogisk veiledning?
Vår spør oss-tjeneste drøfter og veileder om spesialpedagogiske utfordringer. Tjenesten er primært rettet mot PP-tjenesten, men vi tar også imot henvendelser fra barnehage, skole og andre. Vi kan veilede foreldre om det spesialpedagogiske støttesystemet.