Alternatijve lissie gaskesadteme (ALG)

ALG lea alternatijve lissie gaskesadteme. ALG almetji gïele gïeh ållesth jallh såemiesmearan funksjovnelle soptsestimmiem fååtesieh. Ulmie lea almetjidie nuepiem vedtedh vaajtelassjh, daerpiesvoeth, åssjalommesh jïh domtesh buektedh, jïh meatan årrodh sosijaale ektiedahkosne jïh lïeremisnie. ALG gaajhkh gaskesadtemehammoeh faerhmeste mah soptsestimmiem dåarjoeh jallh leah dan sijjeste. Daate maahta årrodh mimihke jïh gïetesvïhtjemh, væhtah – soptsestæmman, taktijle væhtah jïh symbovlh, grafihkeles symbovlh jïh tjaeleme.

ALG sjyöhtehke almetjidie gaajhkine aalterinie mej leah haestemh soptsestimmiem gaskesadtemasse nuhtjedh. Maahta årrodh diagnovsi gaavhtan mejgujmie reakadamme, goh cerebral parese, autisme, ovmessie syndromh, evtiedimmieheaptoe, jallh skaaran gaavhtan maam åådtjeme. Daerpiesvoete ALG:em nuhtjedh maahta annjebodts jallh ihkuve årrodh. Såamasidie ALG lissie soptsestæmman, mearan jeatjabidie lea åajvahkommes gaskesadtemevuekie.

Maanah, learohkh jïh geerve almetjh mah funksjovnelle soptsestimmiem ållesth jallh såemiesmearan fååtesieh, reaktam utnieh ALG:em nuhtjedh, jïh daerpies lïerehtimmien dan bïjre åadtjodh. Daate faamosne dovne maanagïertesne, maadthskuvlesne, jåarhkeskuvlesne jïh geervelïerehtimmesne. Reakta maanagïertelaaken § 39 mietie, jïh ööhpehtimmielaaken § 11-12 jïh § 19-7 mietie.

Vuartesjh aaj bïevnesh sæjrosne udir.no

Gaskesadteme våarome abpe lïeremasse, jïh maehtedh meatan årrodh faerhmeles ektievoetesne. Jis maanah jïh noerh funksjovnelle soptsestimmiem ållesth jallh såemiesmearan fååtesieh, dle leah vaahresne ekskludeereme sjïdtedh. ALG baahtsemem gïelese vadta, dovne juktie guarkedh jïh guktie jeatjebh dejtie guarkah. ALG nuepiem vadta jïjtse aarkebiejjiem baajnehtidh, daajroem vuesiehtidh, voelpevoetem sjugniedidh, jïh meatan årrodh stååkedimmesne, darjoemisnie jïh barkosne. ALG gïeleevtiedimmiem, kognitijve evtiedimmiem jïh psykososijaale murriedimmiem vadta. Jeatjah baakoejgujmie dle ALG tjoevtenje lïeremasse jïh maehtedh meatan årrodh.

Aelkede dan varki gåarede. ALG:em leara åtnoen tjïrrh aarkebiejjien. Dijjieh byörede tsiehkine aelkedh mah mïelem vedtieh, jïh gusnie almetje skraejriem damta gaskesadtedh. Dijjieh edtjede baahtsemem gaskesadtemasse vedtedh – ij maehtelesvoeth vuertedh.

Ovmessie hammoeh ALG:ste gååvnesieh, jïh tjuara dejtie veeljedh mah sjïehteles fïere guhtese. Muvhth ALG-gïeleldh kråahpegïelem jïh væhtah nuhtjieh sijjen åssjaldahkh jïh domtesh buektedh. Muvhth væhtah – soptsestæmman, taktijle symbovlh, grafihkeles symbovlh jallh tjaalegem paehpierisnie jallh soptsestimmiemaasjinesne nuhtjieh. Jeenjesidie sæjhta daerpies årrodh joekehts ALG-hammoej gaskem låtnoehtidh, dej daerpiesvoeti jallh tsiehkiej mietie.

Faatoes maahtoe jïh mueviesvoete gaskesadtemeguejmiej luvnie, jallh gaskesadtemeviehkiedïrrege ij gaavnoes, maahta hijven åtnoem ALG:ste heerredidh. Akte fåantoe maahta årrodh gaskesadtemeguejmieh eah dan ALG-gïeleldh almetjen gaskesadtemehammoem haalvoeh. Mubpie fåantoe maahta årrodh gaskesadtemeviehkiedïrrege «voessesne», jallh ajve åtnasåvva sjïere tsiehkine. Gåalmede fåantoe maahta årrodh vuelehts veanhtadimmieh dan ALG-gïeleldh almetjasse. Jis edtja lyhkesidh, dle tjoerh jaehkedh almetje åtna maam soptsestidh – jïh vyörtegs dam goltelidh.