Gahkestimmie
Gahkestimmie soptsestimmiemotovreles tsagkese mij vååjnesasse båata ov-vyljehke tjöödtjehtimmiej jallh gaatoej tjïrrh soptsestimmesne.
Hva bør jeg vite?
Hva er stamming og hva bør du som er ansatt i skole, barnehage eller som PP-rådgiver vite når du har et barn eller en elev med stamming?
Om stamming
Gahkestimmie soptsestimmiemotovreles tsagkese mij vååjnesasse båata ov-vyljehke tjöödtjehtimmiej jallh gaatoej tjïrrh soptsestimmesne. Maahta årrodh tjoejh jallh baakoeh mubpesth jiehtedh, guhkiedimmieh tjoejijste, jallh geerestimmieh guktie ij naan tjoeje sjïdth. Jeenjesidie gahkestimmie aaj åssjaldahki jïh domtesi bïjre – goh bïlledh soptsestidh, mueviesvoete jïh vaajtelidh sjïere baakoeh jallh tsiehkieh uvtedh.
Gahkestimmie daamtaj sjugniehtåvva gosse maana gaskem göökten jïh vïjhten jaepien båeries – nagkh maanagïerteaalteren, gosse gïele jïjtjemse evtedeminie. Ovrehte 10 % gaajhkijste maanijste gahkestimmiem bodten dååjroeh, men jeenjemes maanaj luvnie gaarvene tïjje doekoe. Medtie 1 % årroejijstie jåerhkieh gahkestidh noere- jïh geervejieleden.
Jeenjh maanah «gaatoeh soptsestimmesne» utnieh bodten, mah eevre sïejhme jïh naakede mij bielie iemie gïeleevtiedimmeste. Væhtah gahkestæmman maahta årrodh ahkedh jïh tjïelke gaatoeh baakojne, fysiske tjabremh gosse maana voejhkele soptsestidh, jallh maana voerkes jïh aajhpehts sjædta. Naan maanah aaj lissiesvihtjemh evtiedieh, goh åejjiem baertielidh jallh sneerremh.
Naakenidie gahkestimmie ajve soptsestimmiemotovreles haesteme. Jeatjabidie maahta baajnehtidh mejtie meatan sjædta, jïjtjejearsoesvoetem jïh sosijaale ektiedahkoem. Almetjh mah gahkestieh maehtieh aelkedh uvtedh soptsestidh, darjoemijstie antanadtedh jallh tsiehkide krååvvedidh mah krievieh edtjieh njaalmeldh meatan årrodh – goh reegkesligke lohkedh jallh åehpiedehtemh.
Gahkestimmie ajve njaalmeldh maehtelesvoeth baajnehte, ij maehtelesvoeth goh lohkedh, tjaeledh, ryöknedh jallh digitaale dïrregh nuhtjedh. Learohkh mah gahkestieh læjhkan maehtieh uvtedh meatan årrodh njaalmeldh darjoeminie jallh åehpiedehtieminie. Dej lea reakta sjïehteladtemasse – vuesiehtimmien gaavhtan slyöhpedh reegkesligke lohkedh, jallh unnebe dåehkine soptsestidh.
Guktie lohkehtæjja learohkem dååste jïh guktie dïhte learohken skuvlebiejjiem sjïehteladta, maahta joekoen vihkele årrodh learoehkasse mij gahkeste. Gahkestimmie skuvlesne lea vierhtiesæjroe maam datne goh lohkehtæjja maahtah learoehkinie ektine nuhtjedh.
Gelliengïeleldh almetji luvnie daamtaj ovmessie såarhts soptsestimmiegaatoeh, mah jeenjemes veajkoej iemie, jïh mejtie gaajhkesh maehtieh vielie jallh unnebe utnedh. Maahta vuesiehtimmien gaavhtan årrodh bodtetjh, toeverdimmie, jeatjahtehtedh dam maam edtja jiehtedh, jallh baakoeh jïh raajeselïhtsh mubpesth jiehtedh. Naan aejkien daah gaatoeh maehtieh gahkestimmine årrodh – vuesiehtimmien gaavhtan jis lïhtsh jallh aktelïhtsebaakoeh mubpesth jeahta, men ij daarpesjh jiehtedh almetje gahkeste.
Dagkerh soptsestimmiegaatoeh maehtieh sjugniehtovvedh dan gaavhtan jienebh gïeli gaskem låtnohte, joekoen gosse ij gaajhkide gïelide seamma hijven maehtieh. Seammasïenten vihkeles mujhtedh gahkestimmie aaj maahta gelliengïeleldh almetji luvnie sjugniehtovvedh. Dej veajkoej almetje daamtajommes gahkeste gaajhkine gïeline mejtie nuhtjie. Jis tjoeperde gahkestimmien bïjre, dle logopeede byöroe gåabpagidie (jallh gaajhkh) gïelide goerehtalledh mejtie almetje soptseste.
Har du noen spørsmål?
Hos spør oss-tjenesten kan du drøfte og få råd i spesialpedagogiske spørsmål. Vi retter oss først og fremst mot PP-tjenesten, men du kan også ta kontakt om du jobber i barnehage eller skole. Er du foresatt, kan vi hjelpe deg med å finne fram i det spesialpedagogiske støttesystemet.
Ressurser og verktøy
Ressursark for lærere med elever som stammer
Dette ressursarket gir en rekke råd og tips som omfatter ulike aspekter vedrørene støtte av elever som stammer.
Kartleggingsskjema for lærere som har elever med stamming
Skjemaet gir læreren et verktøy for kartlegging av elevens kommunikasjon og talemønster på skolen
Stamming i skolen
Hvordan eleven blir møtt av lærere og får tilrettelagt sin skolehverdag, kan ha stor betydning for elever med stamming.